Trung Quốc là thị trường xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam, hệ thống quản lý thực phẩm nhập khẩu đang được hoàn thiện theo hướng chặt chẽ và đồng bộ, mới nhất là Nghị định 280 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC). Nếu doanh nghiệp không chủ động nắm bắt quy định và tuân thủ, nguy cơ gián đoạn, đình chỉ xuất khẩu hoàn toàn có thể xảy ra.
Nhiều quy định mới tác động trực tiếp tới doanh nghiệp
Từ ngày 1-6-2026, GACC sẽ chính thức áp dụng Nghị định số 280 về đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm nước ngoài xuất khẩu vào Trung Quốc, thay thế Lệnh số 248 hiện hành. Quy định mới được đánh giá sẽ tác động trực tiếp đến nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm của Việt Nam đang xuất khẩu hoặc có kế hoạch xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.
Khuyến cáo về nội dung này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường lưu ý, khi triển khai Lệnh 280, doanh nghiệp cần tập trung 3 vấn đề chính. Thứ nhất, với các sản phẩm đã có nghị định thư song phương, việc quản lý và xuất khẩu vẫn thực hiện theo các quy định trong nghị định thư đã ký giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Thứ hai, với các sản phẩm đã đăng ký theo Lệnh 248 trước đây, mã đăng ký vẫn tiếp tục có hiệu lực, doanh nghiệp không cần làm lại hồ sơ theo Lệnh 280. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng trong trường hợp sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông báo 219 của GACC.
Thứ ba, một số sản phẩm trước đây không phải đăng ký theo Lệnh 248, nhưng theo quy định mới lại cần có thư xác nhận của cơ quan có thẩm quyền Việt Nam khi đăng ký xuất khẩu sang Trung Quốc. Vì vậy doanh nghiệp cần chủ động rà soát sản phẩm của mình để thực hiện đúng thủ tục.
Từ những thay đổi này, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Quý Dương nhìn nhận, việc cập nhật kịp thời thông tin là yếu tố quan trọng để bảo đảm hoạt động xuất khẩu không bị gián đoạn.Đây là lợi ích sống còn của doanh nghiệp, vì nếu thông tin không được cập nhật kịp thời, hàng hóa có thể bị ách tắc khi xuất khẩu.
Chia sẻ thêm về Lệnh 280, ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động thực vật Việt Nam (Văn phòng SPS Việt Nam) cho biết, quy định mới cũng có một số điểm thuận lợi cho doanh nghiệp, như cơ chế tự động gia hạn đăng ký đối với doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu quản lý và không có cảnh báo về an toàn thực phẩm. Trung Quốc cũng cho biết sẽ ứng dụng công nghệ AI để hỗ trợ hệ thống CIFER, giúp việc xử lý hồ sơ thuận lợi hơn.
Thích ứng bằng chuẩn hóa chuỗi sản xuất, truy xuất nguồn gốc
Trước những thay đổi mới, Văn phòng SPS Việt Nam khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu kỹ Nghị định số 280 và các thông báo liên quan để xác định đúng hình thức đăng ký.
Doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ bằng tiếng Anh hoặc tiếng Trung theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền hoặc GACC; đồng thời tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi sản xuất, từ vùng nguyên liệu đến cơ sở đóng gói, chế biến. Ngoài ra, trước khi xuất khẩu, doanh nghiệp cần kiểm tra tình trạng hiệu lực của mã đăng ký nhằm tránh rủi ro bị gián đoạn thông quan.
Bên cạnh Nghị định số 280, doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm sang Trung Quốc cũng cần cập nhật các Thông báo số 219 ngày 7-11-2025 và Thông báo số 27 ngày 18-3-2026 của GACC, cùng các quy định liên quan đến kiểm dịch động thực vật, ghi nhãn, bao gói và truy xuất nguồn gốc.
“Nếu không nắm chắc quy định và chuẩn bị đầy đủ điều kiện sản xuất, kiểm soát chất lượng và hồ sơ đăng ký theo yêu cầu, doanh nghiệp sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì hoặc mở rộng xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc.”, ông Ngô Xuân Nam, Văn phòng SPS Việt Nam nhấn mạnh.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng, việc thực thi hiệu quả các quy định SPS và đáp ứng yêu cầu mới từ thị trường Trung Quốc sẽ góp phần thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam theo hướng an toàn, chất lượng, minh bạch và bền vững.
Xác định nâng cao năng lực thực thi SPS là nhiệm vụ trọng tâm nhằm chuyển từ tư duy “đáp ứng yêu cầu thị trường” sang “chủ động xây dựng năng lực cạnh tranh bằng tiêu chuẩn, chất lượng và tính minh bạch”.
Do đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đề nghị các địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp chủ động rà soát toàn bộ chuỗi sản xuất, chế biến và xuất khẩu; tăng cường kiểm soát chất lượng; chuẩn hóa hồ sơ, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và hệ thống truy xuất nguồn gốc; thường xuyên cập nhật quy định SPS của các thị trường nhập khẩu để nâng cao khả năng thích ứng và năng lực cạnh tranh.
Nhiều chuyên gia nhận định, khi thị trường Trung Quốc ngày càng siết chặt tiêu chuẩn kỹ thuật, việc xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch, kiểm soát chất lượng từ vùng trồng đến đóng gói, vận chuyển không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Đây là nền tảng cốt lõi để nông sản Việt Nam, đặc biệt là các loại trái cây chủ lực như sầu riêng, mít, thanh long… phát triển bền vững, giữ vững vị thế tại thị trường Trung Quốc và quốc tế.
4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt 23,04 tỷ USD, tăng 5,4% so với cùng kỳ năm trước. Riêng thị trường Trung Quốc chiếm 21,1% tổng kim ngạch xuất khẩu và tăng tới 28,8% so với cùng kỳ năm 2025, trở thành thị trường tăng trưởng mạnh nhất trong nhóm đối tác lớn. Đến nay, Việt Nam và Trung Quốc đã ký hơn 20 thỏa thuận, nghị định thư liên quan đến xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Riêng nhóm trái cây có 11 loại được xuất khẩu chính ngạch.
Nguồn:https://hanoimoi.vn
